Ay’ın oluşumunu açıklayan 4 çeşit teori ortaya atılmıştır. Ay’ın Güneş Sistemi’nin oluşumundan 30-50 milyon yıl sonra, günümüzden 4,527 ± 0.010 milyar yıl önce oluştuğuna inanılmaktadır.(1)

Bölünme kuramı – Ay’ın oluşumu hakkında ilk düşünceler Ay’ın merkezkaç kuvvetler nedeniyle yerkabuğundan koparak ayrıldığı ve gerisinde Büyük Okyanus çukurunu bıraktığını önermiştir. (2) Bu bölünme kavramı Dünya’nın başlangıç dönüsünün çok büyük olmasını gerektirir. Ayrıca bu bölünme sonucu oluşan yörünge Dünya’nın ekvator düzlemini izlemek durumunda olacaktı ama böyle değildir.

Yakalama kuramı – Diğerleri Ay’ın başka bir yerde oluştuğunu ve Dünya’nın yörüngesine yakalanarak girdiğini düşünmüşlerdir. (3) Ancak bu yakalamanın gerçekleşebilmesi için gerekli olan koşulların, örneğin enerjiyi sönümleyebilmek için Dünya’nın geniş bir atmosferinin olması gibi, oluşması mümkün değildi.

Birlikte oluşum kuramı – Birlikte oluşum varsayımı Dünya ile Ay’ın gezegen öncesi buluttan aynı zamanda ve yerde birlikte oluştuklarını önerir. Bu varsayımı göre Ay, Dünya’nın oluştuğu maddelerin çevresindeki maddelerden oluştuğu düşünülür. Bazıları bu varsayımın Ay üzerinde metalik demirin azlığını açıklayamadığı için doğru olmadığını belirtmiştir. Bu varsayımların önemli bir açığı Dünya ve Ay sisteminin yüksek açısal momentumunu kolayca açıklayamamalarıdır.(4)

Dev çarpma kuramı – Günümüzde, Dünya ve Ay sisteminin oluşumunu dev çarpma kuramının açıkladığı bilim çevrelerince geniş kabul görmüştür. Bu varsayıma göre Dünya’nın oluşumundan önce, Mars büyüklüğünde bir gökcisminin çarparak Dünya yörüngesine Ay’ı oluşturacak kadar yeterli miktarda madde saçmış olmasıdır. Gezegenlerin, küçük ya da büyük parçaların birikmesi sonucu oluştuğuna inanıldığı için bunun gibi dev çarpma olaylarının bir çok gezegeni etkilediğine inanılmaktadır. Bu çarpmayı simüle eden bilgisayar modelleri hem Dünya ve Ay sisteminin yüksek açısal momentumu ve ay çekirdeğinin küçüklüğünü açıklayabilmektedir. (5) Bu kuram ile ilgili cevabı bulunmamış sorular arasında Dünya öncesi kütle ile buna çarpan gökcisminin göreceli boyutları ile bunlardan çıkan maddenin ne kadarının Ay’ı oluşturduğudur.

Hazırlayan: Yaşamın Kökeni

Kaynak:
(1) Kleine, T.; Palme, H.; Mezger, K.; Halliday, A.N. (2005). “Hf–W Chronometry of Lunar Metals and the Age and Early Differentiation of the Moon”. Science 310 (5754): 1671–1674.
(2) Binder, A.B. (1974). “On the origin of the moon by rotational fission”. The Moon 11 (2): 53–76.
(3) Mitler, H.E. (1975). “Formation of an iron-poor moon by partial capture, or: Yet another exotic theory of lunar origin”. Icarus 24: 256–268.
(4) Stevenson, D.J. (1987). “Origin of the moon – The collision hypothesis”. Annual review of earth and planetary sciences 15: 271–315.
(5) Canup, R.; Asphaug, E. (2001). “Origin of the Moon in a giant impact near the end of the Earth’s formation”. Nature 412: 708–712.



*** *** KANALIMIZA ABONE OLMAYI UNNUTMAYIN ** ***

*** *** KANALIMIZA ABONE OLMAYI UNNUTMAYIN *** ***